Hondakinak

​​​​​​​

Hondakinak

Hondakinen kudeaketa jasangarria: murriztu, berrerabili eta birziklatu

Hondakinak bereiztea eta birziklatzea garrantzitsua da, baina ez da lehen urratsa. Ingurumenaren aldeko erabakirik eraginkorrenak hondakinak sortu aurretik hartzen direnak dira.

1

Murriztu

Lehen urratsa da, eta garrantzitsuena:

  • Ahalik eta hondakin gutxien sortzea.
  • Arduraz kontsumitzea.
  • Beharrezkoa ez dena saihestea.
2

Berrerabili

Materialei bigarren aukera ematea, erabili eta botatzeak sortzen duen hondakin kopurua murrizteko:

  • Produktuak konpontzea.
  • Ontziak eta materialak berrerabiltzea.
  • Bigarren eskuko aukerak lehenestea.
3

Birziklatu

Azken pausoa da:

  • Hondakinak gaika sailkatzea.
  • Birziklatzeko bidean jartzea.
  • Baliabide berriak sortzeko aukera ematea.

Eguneroko ohitura txikietan egindako aldaketa batek eragin handia izan dezake. Ingurunea zaintzea guztion esku dago.

1. Hondakinen gida

Herritarrek hondakinak modu egokian sailkatu eta birziklatzeko lana errazteko, Udalak Hondakinen Gida sortu du. Gida horrek zalantza ohikoenei erantzuten die, eta honako informazioa biltzen du:

  • Hondakin bakoitza zein edukiontzitan utzi behar den.
  • Hiri-garbiguneen kokapena.
  • Tamaina handiko objektuak non eta nola utzi.
  • Hondakinen kudeaketari buruzko bestelako informazio praktikoa.

Helburua da herritarrei tresna erabilgarri bat eskaintzea, hondakinak modu arduratsuan kudeatzeko eta birziklapen-tasak hobetzeko.

 Birziklapen Gida (PDF) deskargatu

Hondakinak

Zer gertatzen da gure hondakinekin?

Hondakin organikoen kudeaketa: konposta sortzeko prozesua

Konpostaje-prozesuak hainbat fase ditu, eta guztiak behar dira kalitatezko konpost osasungarria lortzeko.

  • 1. Bio-hondakinen eta material egituratzailearen deskarga
    Lehenik, bio-hondakinak eta material egituratzailea (inausketa-hondarrak, adarrak, hostoak…) jasotzen dira. Material egituratzaile hori aurrez birrinduta dago.
  • 2. Nahasketa eta homogeneizazioa
    Bi materialak nahastu eta berdindu egiten dira prozesua modu egokian hasteko.
  • 3. Bio-oxidazioa (hilabete bat)

    Fase honek gutxi gorabehera hilabete bat irauten du. Prozesua ongi egiteko, aireztapen eta ureztapen sistemak erabiltzen dira. Helburua da patogenorik gabeko konpost higienizatua lortzea.

  • 4. Ilaretan heltzea eta iraultzea

    Konposta ilara luzeetan pilatzen da, eta behar den alditan iraultzen da, aireztatzea eta heltzea bermatzeko.

  • 5. Baheketa eta produktua fintzea

    Azken fasean, nahasketa bahetu egiten da eta horrela konpost findu eta erabilgarri bat lortzen da.

Hondakin organikoak

Ontzi arinen kudeaketa: material berriak sortzeko prozesua

Ontzi arinak (plastikoak, latak eta brikak) birziklatze-prozesu konplexu baten bidez sailkatu eta berrerabiltzen dira. Hona hemen prozesua pausoz pauso:

  • 1. Pisaketa eta kontrola
    Kamioiak baskulan pisatzen dira instalaziora iristen direnean. Horrela, jaso diren hondakinen pisua eta jatorria kontrolatzen dira, dagokion udal edo mankomunitateak informazioa eguneratuta izan dezan.
  • 2. Deskarga eta sailkapen-lerroan kargatzea
    Ondoren, hondakinak deskargatu eta sailkapen-lerroan sartzen dira tratamendua hasteko.
  • 3. Ontzien hautaketa

    Materialak bereizteko hainbat teknologia eta prozesu erabiltzen dira:

    • Poltsak irekitzeko gailuak
    • Bereizketa pneumatikoa
    • Eskuzko sailkapena
    • Bereizgailu magnetikoa (metalak bereizteko)
    • Korronte induzituko bereizketa (aluminioa bereizteko)

    Sistema horiek guztiek ontzi arinak gaika banatu eta kalitatez bereizten laguntzen dute.

  • 4. Prentsaketa eta trinkotzea
    Behin materialak bereizita, prentsen bidez trinkotzen dira. Honek erraztu egiten du:
    • materialak manipulatzea,
    • biltegiratzea,
    • eta garraiatzea.
  • 5. Bigarren bizitza: material berriak
    Sailkatutako eta trinkotutako materialak beste produktu eta material berriak sortzeko erabiltzen dira. Adibidez:
    • Plastiko birziklatua forro polarrak egiteko erabil daiteke.
    • Edo bestelako industrietan bigarren lehengai moduan berrerabili.

Ontzi arinak

Papera eta kartoia

Papera birziklatzeko, lehenik eta behin busti egiten da, eta horrela pasta edo zuntz-masa bat sortzen da. Pasta horrek aukera ematen du:

  • Papera berria ekoizteko
  • Kartoia sortzeko

Horrela, erabilitako papera bigarren lehengai bihurtzen da.

Papera

Beira

Beira birziklatzeko prozesuak hainbat fase ditu:

  • 1. Edukiontzi berdeetan bildu.
  • 2. Garbitu eta ezpurutasunak kendu.
  • 3. Materiala labe berezietan txikitu eta hauts bihurtu.
  • 4. Hauts hori berotu eta urtu, eta beira berria sortu.

Beirak ez du kalitatea galtzen birziklatzen den bakoitzean, eta behin eta berriro erabil daiteke.

Beira

Ehunak

Ehun zaharrak eta arropak ez dira zaborra: bigarren bizitza izan dezakete, bai berrerabiliz, bai birziklatuz.

Ehunak birziklatzeko, lehenik eta behin txikitu egiten dira, eta lortutako zuntzek ehun berriak sortzeko balio dute. Horrela, materialak zirkuitu ekonomikoan berriz sartzen dira, hondakin bihurtu gabe.

Jantzi zaharrak egoera onean badaude, berrerabili egin daitezke:

  • garbiketarako trapu gisa,
  • bigarren eskuko arropa gisa,
  • edo bestelako erabilera praktikoetan.

Ehunak

Olioa

Araudiaren arabera, erabilitako landare-olioa hondakina da, eta behar bezala kudeatu ezean, ura eta ekosistemak kutsa ditzake. Horregatik, ezinbestekoa da olio hori modu egokian biltzea eta tratatzea.

Zenbait enpresek olio erabilia biltzen eta birziklatzen dute, baliabide natural hori ahalik eta gehien aprobetxatzeko eta energia berriztagarrien erabilera sustatzeko. Helburua da olioaren bizi-zikloa ixtea, hau da, hondakin bihurtu beharrean bigarren bizitza ematea.

  • 1. Bilketa
    Olio erabilia edukiontzi berezietan jasotzen da (etxebizitzetan, ostalaritzan, sukalde industrialetan…).
  • 2. Garbiketa eta tratamendua
    Biltzen denean, prozesu berezi batean garbitu eta ezpurutasunak kentzen zaizkio, erabilera berri baterako egokia izan dadin.
  • 3. Energia bihurtzea: biodiesela
    Tratatutako olioa erreakzio kimiko batzuen bidez eraldatzen da, eta biodiesel izeneko energia berriztagarria lortzen da. Biodiesela:
    • erregai garbiagoa da,
    • emisio gutxiago sortzen ditu,
    • eta ekonomia zirkularrean laguntzen du.

Olioa

Kafe kapsulak

Kafe-kapsulak ontzi txiki eta hermetikoak dira, normalean aluminioz edo plastikoz eginak. Hondakin ugari sortzen duten arren, birziklatu daitezke, eta horrek zabortegira iristen den hondakin kopurua murrizten laguntzen du. Gainera, aluminioa eta plastikoa bezalako material baliotsuak berreskuratzea ahalbidetzen du.

Kafe-kapsulen birziklatze-prozesua hiru etapa nagusitan banatzen da:

  • 1. Bilketa, sailkapena eta garraioa:
    Kapsulak edukiontzi edo bilketa-puntu berezietan jasotzen dira, eta handik birziklatze-zentroetara eramaten dira tratamendu egokia jasotzeko.
  • 2. Birziklatze prozesua:
    Birziklatzea kapsulen barruko kafe-hondarrak bereiztearekin hasten da. Ondoren:
    • Aluminioa birziklatzea
      • Aluminioa urtu egiten da bigarren bizitza bat emateko.
      • Aluminioak %100 birziklagarria izaten jarraitzen du erabilera ziklo guztietan.
      • Lortutako aluminioa kapsula berriak edo beste produktu batzuk egiteko erabil daiteke.
    • Plastikoa birziklatzea
      • Plastikoak xehatu egiten dira eta pellet moduko granulatu txikietan bihurtzen dira.
      • Pellet horiek oso material polifazetikoak dira, eta produktu askoren oinarri izan daitezke.
  • 3. Bigarren bizitza:
    Birziklatutako aluminioak eta plastikoak produktuei bigarren bizitza emateko erabiltzen dira. Adibidez:
    • Aluminioa: kapsula berriak, ontziak edo industriako pieza arinak.
    • Plastikoa: etxeko objektuak, material plastiko berriak edo ehun sintetikoak.

Kafe kapsulak

Hondakin bereziak

Bateriak eta pilak: zergatik bereizi behar dira?

Bateriak, pilak eta bestelako hondakin toxikoak ezin dira zakarrontzi arruntetan bota. Material horiek substantzia kaltegarriak dituzte, eta behar bezala kudeatzen ez badira, osasun-arazoak eta ingurumen-kalte larriak sor ditzakete.

Horregatik, hondakin horiek bereizi eta segurtasunez tratatzen dira.

Nola kudeatu?

  • Badira berariazko bilketa-puntuak pilak, bateriak eta hondakin toxikoak biltzeko.
  • Udalak eta merkataritza-gune askok pila-edukiontzi bereziak dituzte.
  • Hondakin horiek tratamendu berezia jasotzen dute: material arriskutsuak neutralizatu eta berrerabil daitezkeen osagaiak berreskuratzen dira.

Beste hondakinak

2. Bilketa sistema

Pasaiako bilketa sistemak edukiontziak, minigarbiguneak eta hiri-garbiguneak ditu, eta baita bestelako hondakinak jasotzeko irtenbideak ere.

Edukiontziak

2017az geroztik, Pasaian edukiontzi bidezko sistema dugu hondakinak gaika biltzeko. Hondakinik ohikoenak honako edukiontzi hauetan jasotzen dira:

  • MARROIA: hondakin organikoak.
  • HORIA: ontzi arinak.
  • URDINA: papera eta kartoia.
  • BERDEA: beira.
  • GRISA: errefusa.

Horiez gain, etxeko olioa eta ehunak jasotzeko edukiontziak ere badaude. Edukiontzi marroiak eta grisak sarraila elektronikoarekin itxita daude, hau da, txartelarekin ireki behar dira.

Poltsa konpostagarriak

Edukiontzi marroira hondakinak botatzeko poltsa konpostagarria erabiltzea derrigorrezkoa da. Poltsak udaletxeko atarian dagoen makinan (txartela eramatea ezinbestekoa da) har daitezke edukiontziak irekitzeko txartela baliatuz.

Edukiontziez gain, Udalak etxebizitzetako hondakin bereziak jasotzeko minigarbiguneak eta hiri-garbiguneak egokitu ditu.

Contenedor

Minigarbiguneak

Tamaina txikiko hondakinak jasotzeko armairuak dira. 7 aho dituzte eta egun honako hondakin hauek utz daitezke bertan:

  • CD/DVDak
  • TEEH. Tresna elektriko eta elektronikoen hondakinak
  • Pilak
  • Kontsumo txikiko bonbillak (LED)
  • Inprimagailuko kartutxoak
  • Pilak eta bateriak
  • Telefono mugikorrak eta horien kargagailuak

Pasaian lau minigabigune daude, barruti bakoitzeko bat:

  • Antxo: Biteri plaza
  • Donibane: Bizkaia plaza
  • Trintxerpe: Euskadi etorbidea 23
  • San Pedro: frontoiaren ondoan

Mini punto limpio

Hiri-garbiguneak

Udalak zenbait lokal egokitu ditu etxean sortzen diren hondakin bereziak jasotzeko.

Hiri-garbiguneak edozein momentutan erabil daitezke eta orain arte San Markoko furgoneta ibiltariak ematen zuen zerbitzua modu iraunkor batean eskaintzeko helburuarekin sortu dira.

Hiri-garbiguneetan honako hondakin hauek utz daitezke, betiere bereizita:

  • Margoak, bernizak, disolbatzaileak, kolak, fitosanitarioak (intsektizidak eta herbizidak), aerosolak eta horien ontziak (beteak, erdi-beteak zein hutsak).
  • Tamaina txikiko txatarra (lapikoak, zartaginak, metalezko erretiluak, etab.)
  • Aparailu elektriko eta elektroniko txikiak (plantxak, lehorgailuak, kafeterak, etab.)
  • Kafe kapsulak.
  • Egurrezko material edo zati txikiak.
  • Aerosol beteak edo erdi-beteak.
  • Material informatikoa (teklatuak, saguak...)
  • Tonerrak eta tinta kartutxoak.
  • Pilak.
  • Bonbillak.
  • Fluoreszenteak.
  • Telefono mugikorrak eta horien bateriak.
  • CD/DVDak.
  • Kable elektrikoak.
  • Galdutako gauzak (dokumentazioa, NANa, txartelak, giltzak, betaurrekoak, kartera...)

Puntos limpios urbanos

Tamaina handikoak

Tamaina handiko hondakinak ezin daitezke orain arte deskribatutako zerbitzuen bidez jaso, batik bat, handiegiak direlako edukiontzietan edo hiri-garbiguneetan jasotzeko.

Hori dela eta, Udalak honako hondakin hauen bilketa berezia egiten du:

  • Altzariak (mahaiak, armairuak, sofak...)
  • Koltxoiak eta somierrak.
  • Lerro zuriko etxetresna elektrikoak (hozkailuak, arropa garbigailuak…)
  • Lerro gris-marroiko etxetresna elektrikoak (telebistak, ordenagailuak…)

Mota horretako hondakinak uzteko puntuak seinale baten bidez identifikatuta daude. Hondakinak puntu horietan utzi behar dira dagokien egun eta ordutegian.

Bilketarako egunak, ordutegiak eta puntuak

Egunak

  • Trintxerpe: Astelehenak
  • San Pedro: Astearteak
  • Donibane: Asteazkenak
  • Antxo: Ostegunak

Ordutegiak

  • Urriaren 1etik martxoaren 31ra, 18:30etatik 23:00etara
  • Apirilaren 1etik Irailaren 30era, 20:00etatik 23:00etara

Bilketa-puntuak

  • Trintxerpe
    • Serafin Esnaola plaza (garbitxokoaren parean)
    • Euskadi etorbidea (azoka ondoan)
    • Bordaenea 1
    • Jaizkibel kalea, 4
    • Ulia etorbidea, (9. eta 11. atarien parean)
    • Ulia etorbidea, (10. eta 12. atarien artean)
    • Errenteria kalea (esekitokiak dauden lekuan)
    • Azkuene kalea, 44
  • San Pedro
    • Torrea (komun publikoen ondoan)
    • Arraunlari kalea (eliza frentean)
    • Seoaneko Markesaren plaza
    • Rikardo Arrillaga, 5
    • Pable enea kalea
    • Kanpitxo kalea (3. eta 5. atarien artean)
  • Donibane
    • Bizkaia plaza (esekitokien ondoan)
    • Juan XXIII, 5. zenbakian
    • Lezo Bide. 11. zenbakian
    • Bordalaborda, 10. zenbakian
  • Antxo
    • Plaza Axular (frente al parking de Luzuriaga)
    • C/ Gelasio Aranburu, 2 (junto al supermercado Día)
    • C/ Zumalakarregi (frente a la parada de taxi)
    • Plaza Viteri (esquina con la calle Zumalakarregi)

Residuos voluminosos

Gainerako hondakinak

Orain arte deskribatutako zerbitzuetan utzi ezin daitezkeen hondakinak San Marko Mankomunitateak erabilgarri dituen Garbiguneetara eraman behar dira. Horietan hondakin hauek jasotzen dituzte:

  • Etxeetan obra txikiak egin ondoren sortutako eraikuntza-hondakinak eta obra-hondarrak (uralita eta fibrozementuzko elementuak izan ezik).
  • Plastiko birziklagarriak (polietilenozko bidoiak, film plastikoa, poliestirenoa...) Birziklagarriak ez diren plastikoak (pertsianak...)
  • Tamaina handiko hondakinak (koltxoiak, sofak, somierrak...)
  • Metalak eta txatarra
  • Kimaketa eta lorezaintzako hondakinak
  • Egurra (paletak, altzariak, kaxak, oholtzak...)
  • Beira laua (kristala)
  • Kartoizko bilgarriak
  • Auto eta motorren pneumatikoak (5 gehienez), hagun edo metalezko zatietatik bereiziak
  • Aparatu elektriko eta elektronikoak (ordenagailuak, telebistak, irratiak, telefonoak...)
  • Lerro zuriko etxetresna elektrikoak (garbigailuak...)
  • Jostailuak
  • Automobilgintzako olio erabilia (ontzi itxian)
  • Metagailuak (auto-bateriak eta metagailuak orokorrean)
  • Fluoreszenteak eta lanparak
  • Inprimagailuetako tonerren karkasak
  • CDak eta DVDak
  • Sukaldeko olio erabilia (ontzi itxian)
  • Etxeko hondakin arriskutsuak (pinturak, bernizak, disolbatzaileak, kolak, fitosanitarioak, aerosolak...)

Residuos voluminosos

3. Datuak

Pasaian hilero 50.000 € gastatzen ditugu errefusa erraustegira eramaten, baina edukiontzi grisean botatzen dugun zaborraren % 63 birziklagarria da. Hondakin horiek modu egokian sailkatuz gero, hondakinen tasak % 13ko murrizketa izan dezake 2027an. Guztion poltsikoan nabarituko litzateke!

Hiri hondakinen sorrera

Grafika: Hiri hondakinen sorrera

Hiri hondakinen bilakaera

Grafika: Hiri hondakinen bilakaera

Edukiontzi grisean aurki daitekeen hondakin birziklagarri nagusia arropa da.

Eguneroko zabor poltsan botatzen dugun errefusaren zati handi bat arropa da, eta horietako asko birziklagarria da, nahiz eta egoera txarrean egon. Askotan pentsatzen dugu arropa hautsia, zikindua edo oso erabilia ezin dela birziklatu eta errefusara bota behar dela, baina ez da horrela: arropa guztia —egoera onean zein txarrean egon— edukiontzi zurira bota behar da. Arropa dagokion edukiontzian uzten duzun bakoitzean, Pasaia garbiago egon dadin laguntzen duzu… baita hondakinen gastuak murrizten ere!

Azken urteetan gaika jasotako hondakinen portzentaia jaitsi egin da, eta horrek kezka sortzen du, lehenengo pausoa —hondakinak etxean ondo sailkatzea— ezinbestekoa baita gerora hondakinen bilketa eta dagokion tratamendua ondo egiteko. Gure esku dago edukiontzi egokira botatzea, baita bilketa egiten duten langileen lana erraztea eta bestelako instalazioen funtzionamendu ona bermatzea ere. Denon artean, pauso txiki baina eraginkor horiekin, jasangarritasunaren bidea indartu dezakegu Pasaian.

Pasaiako udal araudian Hondakinen Ordenantza onartu zen 2024an, gaikako bilketaren eta lehengaiak berreskuratzeko sistemaren oinarriak ezartzen dituena.

Arropa multzoa

Jolasen atala

Jolasa: Zenbat dakizu birziklapenari buruz?
Jolasa: Ikasi jolastuz!