Energia eta Klima Aldaketa
Energia eta Klima Aldaketa
1. Zer da Klima eta Energia Plana?
Energia garbiaren aldeko udalerria
Pasaia 2030 Plan Estrategikoaren osagarri gisa sortua, klima-aldaketaren aurkako borroka eta trantsizio energetiko jasangarria bultzatzeko udal estrategia da.
Plan hau EAEko Jasangarritasun Energetikoari buruzko 4/2019 Legea eta Euskadiko Trantsizio Energetikoaren Estrategia betetzeko tresna da. Gainera, Nazio Batuen Erakundearen Agenda 2030eko Garapen Jasangarriko Helburuetan (GJH) oinarrituta dago.
Jarraian, Garapen Jasangarrirako Helburuen eta Klima eta Energia Planaren arteko erlazioa laburbiltzen da:
Energiaren arloan
- Energia eskuragarri eta fidagarria guztiontzat: 2030. urtera arte, guztiontzako energia-zerbitzu seguru, moderno eta eskuragarriak bermatzea da helburua.
- Energia berriztagarri gehiago erabiltzea: 2030erako, gure energia–iturrietan berriztagarrien pisua asko handitu nahi da, energia garbiagoa eta jasangarriagoa izateko.
- Energia hobeto erabiltzea: Orain hasi eta 2030era bitartean, energia-eraginkortasuna bi aldiz hobetzea da erronka, energia alferrik galtzea saihestuz eta kontsumoa arduratsuago eginez.
Bizi-kalitatearen arloan
- Hondamendien ondorioak gutxitzea: 2030erako, hondamendiek eragindako heriotza eta pertsona kaltetu kopurua nabarmen murriztu nahi da.
- Berdegune eta espazio publiko seguruak guztiontzat: Herritar guztiek irisgarri eta inklusiboetara iristeko aukera izatea bermatu nahi da.
- Hiri erresilienteagoak eta inklusiboagoak: Baliabideen erabilera eraginkorra eta inklusioa handitzea.
Klima aldaketaren arloan
- Herrialdeen erresilientzia handitzea.
- Klima-neurriak politika eta planetan txertatzea.
- Hezkuntza eta kontzientzia areagotzea.
Klima eta Energia Planek beste GJH batzuk lortzen laguntzen dute
Helburu zehatzak garatzen dira, besteak beste:
- Pertsona behartsuek klima-aldaketaren aurrean duten zaurgarritasuna murriztea.
- Nekazaritza-sistemen erresilientzia handitzea.
- Basamortutzearen aurkako borroka indartzea.
- Lurzoru degradatuak lehengoratzea.

2. Pasaiako energia-kontsumoa eta emisioak
Klima eta Energia Planak Pasaiako energia-kontsumoa eta berotegi-efektuko gasen emisioak aztertu ditu. Ondoren aurkezten dira 2020ko datuetan oinarritutako ondorio nagusiak, udalerriarentzat eta Udalaren beraren jarduerarentzat.
Udalerriko egoera
Non gertatzen da energia-kontsumo handiena?

1. Garraioa: % 69
Pisu handiena duen sektorea da eta, beraz, Ekintza Planean lehentasunezkoa da.
2. Etxebizitzak: % 20
Bigarren iturri nagusia, batez ere berokuntza eta energia-ohiturekin lotuta.
3. Zerbitzuak: % 9
Saltoki, bulego eta bestelako jarduera ekonomikoak barne.
4. Udala: % 2
Udalaren jarduerak ere eragina du, baina neurri txikian.
Zein energia-iturri erabiltzen da gehien?

1. Erregai likidoak: % 70
Energia-kontsumoaren gehiengoa hemen kontzentratzen da, gehienbat garraioarekin lotuta.
2. Argindarra: % 18
Bigarren iturria, baina oso tarte handiaren atzetik.
3. Gas naturala: % 11
4. Petrolioaren gas likidotuak (GLP): % 1
Udalaren jarduerak ere eragina du, baina neurri txikian.
Udalaren egoera
Energia-iturri nagusiak

1. Argindarra: % 52
Nagusiki eraikinetan eta argiteria publikoan erabiltzen da. Aipagarria: 2010etik %13 jaitsi da argindarraren kontsumoa.
2. Gas naturala: % 35
Bigarren iturri nagusia, batez ere berokuntza eta energia-ohiturekin lotuta. Aipagarria: 2010etik %3 igo da.
3. Erregai likidoak: % 13
Udal ibilgailuetan batez ere. Aipagarria: 2010etik % 20 murriztu da kontsumoa.
Zein sektorek sortzen dituzte emisio gehien?

1. Garraioa: % 69
Emisio gehien sortzen duen sektorea da, alde handiz. Hori dela eta, lehentasunezko esku-hartze eremua da.
2. Etxebizitzak: % 16
Bigarren iturri nagusia dira, batez ere berogailuen eta energia-kontsumoaren ondorioz.
3. Zerbitzuak: % 7
Komertzioak, bulegoak eta bestelako jarduera ekonomikoak barne.
4. Hondakinen kudeaketa: % 7
Hondakinen bilketak, tratamenduak eta zabortegiek ere emisio nabarmenak sortzen dituzte.
5. Udalaren jarduerak: % 1
Udal-eraikinek, argiteriak eta ibilgailuek nolabaiteko emisioa sortzen badute ere, kopurua oso txikia da udalerriko guztizkoarekin alderatuta.
Berotegi efektuko gasen emisioa Pasaian
Klima eta Energia Planak udalerriko berotegi-efektuko gasen % 90en jarraipena egingo du. Emisio industrialak ez dira barne hartzen, horien kontrola udalaren eskumenetatik kanpo dagoelako. Horrek esan nahi du Planak udalerrian sortzen diren emisio gehienetan eragin zuzena izan dezakeela.
Zaurgarritasuna eta Arriskuen Analisia
Klima eta Energia Planak Pasaiako zaurgarritasunaren eta arrisku nagusien azterketa jasotzen du. Azterketa horrek udalerrian klima-aldaketak izan ditzakeen eraginak eta erronkak zehazten ditu.
Eraginak eta erronkak
Tenperaturen igoera
Etorkizunean tenperaturak igoko direla aurreikusten da udalerri osoan. Hala ere, igoera handiagoa izango da hirigunean ingurune naturalean baino, bero-uharte efektua dela eta. Hiri-eremuetan ohikoa da fenomeno hori, eraikin eta asfaltatutako azaleren ondorioz beroa pilatzen delako.
Muturreko bero-egoerak
Ondorengo aldaketak espero dira:
- Bero handiko egun gehiago
- Gau tropikal gehiago
- Bero-boladek iraupen luzeagoa izango dute
Horrek osasunean eta bizi-kalitatean eragina izan dezake, bereziki kolektibo zaurgarriengan.
Prezipitazioa
Mendearen amaierarako, urte osoko euri-kopurua apur bat jaitsiko dela aurreikusten da. Hala ere:
- Euri-jasen maiztasun eta intentsitatea antzeko mailan mantenduko litzateke.
- Mende erdialdean gailurra izango lukete prezipitazio handiek.
Horrek eragina izan dezake ur-kudeaketan, azpiegituretan eta uholde-arriskuan.
Itsas mailaren igoera
Eusko Jaurlaritzaren 2020ko diagnosiaren arabera, Bizkaiko Golkoan 17 cm inguruko itsas mailaren igoera espero da 2045erako. Horrek eragin zuzena izan dezake kostaldeko eremuetan, hala nola olatu handien maiztasunean edo uholde-arriskuetan.
Babesleku klimatikoak
Bero-boladen aurrean herritarrak babesteko sare publikoa
Klima-aldaketak eraginda, Pasaian bero-boladak gero eta sarriagoak eta gogorragoak izango direla aurreikusten da: tenperaturak 1,5 eta 5 ºC artean igoko dira eta bero-egunen iraupena luzatu egingo da. Horren aurrean, Pasaiako Udalak babesleku klimatikoen sare bat diseinatu du, herritarrak—bereziki pertsona zaurgarrienak—beroaren ondorio kaltegarrietatik babesteko.
Zer dira babesleku klimatikoak?
Babesleku klimatikoak bero handiko egunetan atseden hartzeko eta freskatzeko baldintza egokiak dituzten kanpoko edo barruko gune publikoak dira. Haien helburua da bero-boladek eragin ditzaketen arazoak murriztea eta, bereziki, honako pertsonak babestea:
- adinekoak
- haurrak
- haurdun dauden emakumeak
- arnas edo bihotz gaixotasunak dituztenak
Gune horietan funtsezkoa da itzala, eserlekuak, ura, haizea edo barrualde freskoak izatea. Ez dituzte osasun-zentroak ordezkatzen, baina freskatzeko eta atsedena hartzeko leku seguruak eskaintzen dituzte.
Nola osatu da sare hori?
Babeslekuak identifikatzeko Udalak azpiegitura berdea (parkeak, lorategiak, pasealekuak...) eta udal eraikinak aztertu ditu. Prozesu honetan parte hartu dute:
- jubilatuen elkarteek
- Pasaia-Lezo Lizeoko ikasleek
- Berdintasun Mahaiak
- herritarrek galdeketen bidez
Parte-hartze saioetan herritarrek espazio berriak proposatu dituzte eta identifikatutako babesleku bakoitzaren hobekuntzak aztertu dira (itzala gehitu, iturriak jarri, bankuak, landaredia…).
Zer babesleku izango ditu Pasaiak?
- 1. Kanpoko babesleku klimatikoak (parkeak, plazak, berdeguneak). Barruti bakoitzeko proposamen nagusiak:
- Antxo
- Biteri plazan zuhaitzak landatzea
- Zumardia inguruan berdegune berriak sortzea
- Donibane
- Kalaburtza harrizko kala: bankuak eta iturria jartzea
- Meipi plaza: iturriak eta itzal-guneak behar ditu
- Juanba Berasategi inguruko lorategia: zuhaitz gehiago eta itzal-eremuak
- Trintxerpe
- Lonja inguruko parkea eta plaza: berdegunea handitu eta freskatze-gune bilakatzeko proposamena
- Arrandegi kaleko plaza
- Portuko pasealekua
- San Pedro
- Albaola inguruan bankuak eta iturriak
- Portuko parkea: pergolak eta itzal-eremuak sortzea
- Hilerri inguruko bidea: atseden-gune bihurtzea
- Antxo
- 2. Barruko babesleku klimatikoak (udal espazio fresko eta irisgarriak). Horietan ordutegi zabalagoak eta freskagarritasun baldintzak bermatuko dira:
- Antxoko ludoteka
- Donibaneko kiroldegia
- Pasaiako liburutegiak (ordutegia zabaltzeko proposamena)
- Trintxerpeko jubilatuen egoitza, anbulatorioa eta Alkateordetza
- Kultur etxeak eta udal aretoak
Zergatik dira garrantzitsuak?
Babesleku horiek lagungarri izango dira:
- Bero-boladetan osasun-arriskuak murrizteko.
- Kaleetan itzal gutxi duten eremuetan atseden hartzeko.
- Pertsona sentikorrenak babesteko.
- Herri osasuntsuago eta erresilienteago bat sortzeko.
Etorkizunari begira
Udalak babesleku sare hori zabaltzen jarraituko du:
- itzal gehiago sortuz (zuhaitzak, pergolak…)
- ur-puntuak eta bankuak gehituz
- barruko espazio publikoetan ordutegiak egokituz
- naturan oinarritutako irtenbideak txertatuz (azpiegitura berdea, drainatze jasangarria...)
Pasaia eta Alkateen Ituna
Pasaia klimaren aldeko erronkei modu arduratsuan erantzuten ari da. Horren adibide da Udala Klimaren eta Energiaren aldeko Alkateen Itunera atxikitzeko egiten ari den urratsa: Europako tokiko gobernuen artean ekintza klimatikoa sustatzen duen ekimen nagusiena.
Europako Batzordeak bultzatuta, Itun horrek helburu argia du: udalerrietan klima- eta energia-politika eraginkorrak garatzea, Europako erronka nagusiekin bat eginez.
Horien artean daude:
- Deskarbonizazioa: isuri kutsagarriak murriztea eta energia garbiagoak sustatzea.
- Klima-aldaketara egokitzea: bero-boladei, uholdeei edo bestelako arriskuei aurrea hartzea.
- Energia-pobreziaren aurkako borroka: guztientzako energia bidezkoa eta eskuragarria bermatzea.
Zer esan nahi du Itunera batzeak?
Atxikitzen diren udalerriek konpromiso argiak hartzen dituzte, baina, era berean, aukera berriak irekitzen zaizkie. Alkateen Itunak:
- ibilbide-orri argia eskaintzen du tokiko plan klimatikoak garatzeko,
- eta laguntza teknikoa, sareak eta aintzatespena jartzen ditu Udalen eskura, tokiko ekintzak indartu daitezen.
Toki-erakundeek zeregin erabakigarria dute klima-aldaketaren aurkako borrokan. Itun horretan parte hartzeak esan nahi du Pasaia asmo handiko klima- eta energia-politikak garatzen ari diren Europako udalerri aitzindarien sare baten parte izango dela.
Zergatik da garrantzitsua Pasaian?
Klima-aldaketak gure ingurunean eragin zuzena du, eta Udalak urteak daramatza energia-eraginkortasunaren, trantsizio energetikoaren eta herritarren ongizatearen aldeko politikak lantzen. Itunarekin bat egiteak bide hori indartzen du, etorkizun iraunkorrago baterantz pauso sendo bat emanez.
Informazio gehiago: Klimaren eta Energiaren aldeko Alkateen Ituna
Energia Bulegoa
Energiari buruzko zalantzarik baduzu? Ez dituzu fakturak ulertzen? Ez dakizu nola murriztu etxeko kontsumoa? Pasaian aukera bat duzu galdera horiei erantzuna emateko: Oarsoaldeko Energia Bulegoa.
Oarsoaldea Garapen Agentziak sortu zuen zerbitzu hori 2021ean, Gipuzkoako Foru Aldundiaren laguntzarekin. Doako zerbitzu publikoa da, eta eskualdeko herritarrak energia arloan laguntzea eta ahalduntzea ditu helburu.
Energia Bulegoa modu ibiltarian eskaintzen da Oarsoaldeko udalerri guztietan, Pasaian barne; beraz, bulegoa noizean behin gure herrira bertaratzen da bertan arreta emateko.
Zer eskaintzen dizu Energia Bulegoak?
Energia Bulegoak laguntza pertsonalizatua ematen du, honako gai hauetan:
- Etxeko eta negozioetako energia-fakturen azalpena.
- Zure kontsumoa nola optimizatu eta nola aurreztu azaltzea.
- Energia berriztagarriak txertatzeko aholkularitza.
- Zailtasun ekonomikoak dituztenei laguntza eta orientazioa ematea.
Helburuak argiak dira: energia-eraginkortasuna hobetzea, pobrezia energetikoa murriztea eta herritarrak ahalduntzea, informazioa eskuragarri eta ulergarri eginez.
Norentzat da?
Energia Bulegoa herritar guztientzat da, eta bereziki:
- energiaren prezioak estututa bizi diren familientzat
- fakturak ulertu edo tarifak konparatu nahi dituztenentzat
- kontsumoa murriztu edo energia berriztagarriak txertatu nahi dituztenentzat
- beren etxea, negozioa edo komunitatea eredu jasangarriago batera bideratu nahi dutenentzat
Nola erabili?
Oarsoaldeko Energia Bulegoa herriz herri ibiltzen da, ondorengo webgunean data eta kokapenen berri ematen da. Egun horietan, herritarrek aholku pertsonalizatua jaso dezakete, hitzordua hartuta.
Edozein kontsulta egiteko, honako bide hauek erabili:
- Telefonoa: 943 344 160
- Helbide elektronikoa: energia@oarsoaldea.eus
Informazio gehiago: Oarsoaldeko Energia Bulegoa - Oarsoaldea
3. Erronka nagusia
Pasaiak energia garbiagoa eta aire osasuntsuagoa izango du 2030ean...
- Energia kontsumoa % 35 murriztuz
- Energia berriztagarrien % 32 sorkuntza autokontsumotik
- BEGen (Berotegi Efektuko Gasen) emisioak % 55 jaitsiz
- Auto elektrikoa eta garraio publikoa bultzatuz
- Udaleko eraikinen % 100 energia berriztagarri bidez hornituz

Nola lortuko dugu?
Arintzea: emisioak murriztea
- Energia berriztagarria
- Mugikortasun garbia
- Eraikinen birgaitze energetikoa
Egokitzea: inpaktuei aurre egiteko prestatzea
- Uholdeen aurkako neurriak
- Babesleku klimatikoak
- Naturguneen zaintza
Gobernantza: plangintza eta koordinazioa
- Adierazleak
- Gardentasuna
- Eragileen arteko koordinazioa
Parte-hartzea: herritarren inplikazioa
- Kontsumo arduratsua
- Hondakinen prebentzioa
- Energiaren inguruko ohiturak
4. Jarraipena eta ebaluazioa
Klima eta Energia Planaren jarraipena eta ebaluazioa funtsezkoak dira planaren kudeaketa aktiboa egiteko. Horri esker, ekintzak hobeto bideratu daitezke eta ezarritako helburuak modu eraginkorragoan lor daitezke.
Pasaiako Klima eta Energia Jasangarrirako Ekintza Planak jarraipen- eta ebaluazio-eredu bat du, eta honako eginkizun nagusi hauek jasotzen ditu:
1. Planaren betetze-mailaren urteko ebaluazioa
Urtero aztertzen da planaren exekuzio-maila, Udalsarea 2030 sarean udal guztientzat ezarritako metodologia bateratuaren arabera. Horrek aukera ematen du planaren emaitzak ikuspegi globalean eta xehetasunez aztertzeko, baita GJHei egiten zaien ekarpena neurtzeko ere.
2. Emaitzen jarraipena adierazleen bidez
Garapen Jasangarriko Udal Adierazleak urtero kalkulatzen dira, haien bilakaera aztertzen da eta EAEko batez besteko balioekin alderatzen dira.
3. Udalerriko BEG (berotegi-efektuko gas) inbentarioa kalkulatzea
Urtero kalkulatzen dira sektore hauetan sortzen diren emisioak:
- Mugikortasuna
- Etxebizitzak
- Zerbitzuak (udal jarduerak barne)
- Hondakinak
- Lehen sektorea
4. Udalaren karbono-aztarna kalkulatzea
Udalak berak sortzen dituen emisioak neurtzen dira urtero, honako jarduerei lotuta:
- Eraikinen eta argiteria publikoaren energia-kontsumoa
- Udal ibilgailuen erregai-kontsumoa
5. Emaitzen zabalkundea eta kontuak ematea
Urtero (edo bi urterik behin) txosten bat argitaratzen da. Txosten horrek planaren aurrerapen nagusiak eta jarraipen-adierazleen bilakaera laburtzen ditu. 4/2019 Legeak ezartzen du planaren betetze-maila publiko egitea derrigorrezkoa dela.
Horrez gain, Jasangarritasun Energetikoaren Batzordea eratuko da Planaren jarraipena egiteko (Jasangarritasun Energetikoari buruzko Legearen 9. artikulua).
Ebaluazioa
Urtero eguneratutako datuen bidez, honako adierazle nagusiak aztertzen dira:
- Energia-kontsumoa per capita.
- Berotegi-efektuko gasen emisioen jaitsiera.
- Energia berriztagarrien pisua.
Adierazle horiei esker, urteko bilakaera ezagutzen da eta hartutako neurrien eragina modu argian baloratu daiteke.






